რა არის ნოროვირუსი, რა სიმპტომები ახასიათებს, რამდენად გადამდებია და როგორ უნდა დაიცვათ თავი?

თბი­ლის­ში ბოლო პე­რი­ოდ­ში გახ­ში­რე­ბუ­ლი გას­ტრო­ენ­ტე­რი­ტის შემ­თხვე­ვე­ბის გა­მომ­წვე­ვად კვლე­ვე­ბით ნო­რო­ვირუ­სი და­დას­ტურ­და. და­ა­ვა­დე­ბა­თა კონ­ტრო­ლის ეროვ­ნუ­ლი ცენ­ტრის ინ­ფორ­მა­ცი­ით, ბავ­შვე­ბის უმ­რავ­ლე­სო­ბა უკვე გა­მო­ჯან­მრთელ­და და შემ­თხვე­ვე­ბი გარ­თუ­ლე­ბე­ბის გა­რე­შე მიმ­დი­ნა­რე­ობ­და.

ნო­რო­ვირუ­სი გან­სა­კუთ­რე­ბით სწრა­ფად ვრცელ­დე­ბა იქ, სა­დაც ბევ­რი ადა­მი­ა­ნი ერ­თად იმ­ყო­ფე­ბა – სკო­ლებ­ში, ბა­ღებ­ში, სა­ა­ვად­მყო­ფო­ებ­ში და სხვა სა­ერ­თო სივ­რცე­ებ­ში. მისი მთა­ვა­რი ნიშ­ნე­ბია უეც­რად და­წყე­ბუ­ლი გუ­ლის­რე­ვა, ღე­ბი­ნე­ბა, წყლი­ა­ნი დი­ა­რეა და მუც­ლის ტკი­ვი­ლი. სიმპტო­მე­ბის გა­მოვ­ლე­ნა, რო­გორც წესი, ინ­ფი­ცი­რე­ბი­დან 12-48 სა­ათ­ში იწყე­ბა.

მაგ­რამ რო­გორ უნდა მივ­ხვდეთ, რომ საქ­მე შე­საძ­ლოა სწო­რედ ნო­რო­ვირუს­თან გვქონ­დეს?
უე­ცა­რი ღე­ბი­ნე­ბა – გუ­ლის­რე­ვა ნო­რო­ვირუ­სის ერთ-ერთი ყვე­ლა­ზე და­მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი ნი­შა­ნია. ადა­მი­ა­ნი შე­იძ­ლე­ბა რამ­დე­ნი­მე სა­ა­თით ადრე თავს ჩვე­უ­ლებ­რი­ვად გრძნობ­დეს, შემ­დეგ კი მო­უ­ლოდ­ნე­ლად და­ე­წყოს ძლი­ე­რი გუ­ლის­რე­ვა და ღე­ბი­ნე­ბა. ბავ­შვებ­ში ღე­ბი­ნე­ბა გან­სა­კუთ­რე­ბით ხში­რად არის გა­მო­ხა­ტუ­ლი.

წყლი­ა­ნი დი­ა­რეა – კი­დევ ერთი მთა­ვა­რი სიმპტო­მი ხში­რი, წყლი­ა­ნი გა­ნა­ვა­ლია. ზო­გი­ერთ შემ­თხვე­ვა­ში დი­ა­რეა შე­იძ­ლე­ბა იმ­დე­ნად ინ­ტენ­სი­უ­რი იყოს, რომ ორ­გა­ნიზ­მმა დიდი რა­ო­დე­ნო­ბით სი­თხე და­კარ­გოს.

სწო­რედ ამი­ტომ, ნო­რო­ვირუ­სის დროს ერთ-ერთი მთა­ვა­რი რის­კი გა­უ­წყლო­ე­ბაა, გან­სა­კუთ­რე­ბით ბავ­შვებ­ში და ხან­დაზ­მუ­ლებ­ში.

მუც­ლის ტკი­ვი­ლი და სპაზ­მე­ბი – ღე­ბი­ნე­ბა­სა და დი­ა­რე­ას ხში­რად თან ახ­ლავს მუც­ლის ტკი­ვი­ლი, ბუყ­ბუ­ყი ან სპაზ­მე­ბი. ეს სიმპტო­მე­ბი ნო­რო­ვირუ­სის დროს საკ­მა­ოდ გავ­რცე­ლე­ბუ­ლია.

სი­სუს­ტე, თა­ვის ტკი­ვი­ლი და სხე­უ­ლის ტკი­ვი­ლი – ნო­რო­ვირუ­სი მხო­ლოდ კუჭ-ნაწ­ლა­ვის პრობ­ლე­მე­ბით არ შე­მო­ი­ფარ­გლე­ბა. შე­იძ­ლე­ბა გა­მოვ­ლინ­დეს სი­სუს­ტე, თა­ვის ტკი­ვი­ლი, სხე­უ­ლის ტკი­ვი­ლი და და­ბა­ლი სი­ცხეც.

ამი­ტომ თუ ადა­მი­ანს მო­უ­ლოდ­ნე­ლად და­ე­წყო ღე­ბი­ნე­ბა, წყლი­ა­ნი დი­ა­რეა, მუც­ლის ტკი­ვი­ლი, სი­სუს­ტე და ზოგ­ჯერ სი­ცხე, ნო­რო­ვირუს­ზე ეჭ­ვის მი­ტა­ნა შე­იძ­ლე­ბა. თუმ­ცა მხო­ლოდ სიმპტო­მე­ბით ზუს­ტი დი­აგ­ნო­ზის დას­მა შე­უძ­ლე­ბე­ლია – მსგავ­სი ნიშ­ნე­ბი სხვა ინ­ფექ­ცი­ებ­საც ახა­სი­ა­თებს.

რო­გორ გა­და­დის ნო­რო­ვირუ­სი?
ნო­რო­ვირუ­სი ძა­ლი­ან გა­დამ­დე­ბია და ადა­მი­ა­ნი­დან ადა­მი­ან­ზე ად­ვი­ლად ვრცელ­დე­ბა.

ინ­ფი­ცი­რე­ბა შე­საძ­ლე­ბე­ლია და­ბინ­ძუ­რე­ბუ­ლი ხე­ლე­ბით, საკ­ვე­ბი­თა და წყლით, ასე­ვე იმ ზე­და­პი­რებ­თან შე­ხე­ბით, რომ­ლებ­ზეც ვირუ­სი მოხ­ვდა. საფრ­თხეს წარ­მო­ად­გენს კა­რის სა­ხე­ლუ­რე­ბი, მა­გი­დე­ბი, ტე­ლე­ფო­ნე­ბი და სხვა ხში­რად გა­მო­ყე­ნე­ბუ­ლი ნივ­თე­ბი. ინ­ფექ­ცია ასე­ვე შე­იძ­ლე­ბა გავ­რცელ­დეს ინ­ფი­ცი­რე­ბულ ადა­მი­ან­თან ახლო კონ­ტაქ­ტის დროს.

ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია ხე­ლე­ბის და­ბა­ნა
ნო­რო­ვირუ­სის­გან თა­ვის და­სა­ცა­ვად ხე­ლე­ბის სწო­რად და­ბა­ნას გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი მნიშ­ვნე­ლო­ბა აქვს.

ხე­ლე­ბი საპ­ნი­თა და წყლით კარ­გად უნდა და­ი­ბა­ნოთ, გან­სა­კუთ­რე­ბით სა­პირ­ფა­რე­შოს შემ­დეგ და ჭა­მის ან საკ­ვე­ბის მომ­ზა­დე­ბის წინ. მხო­ლოდ სპირ­ტი­ა­ნი ან­ტი­სეპ­ტი­კუ­რი სა­შუ­ა­ლე­ბა ნო­რო­ვირუ­სის წი­ნა­აღ­მდეგ ყო­ველ­თვის საკ­მა­რი­სი არ არის, ამი­ტომ, მთა­ვა­რი მა­ინც საპ­ნი­თა და წყლით ხე­ლე­ბის და­ბა­ნაა.

ასე­ვე მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია ხი­ლი­სა და ბოსტნე­უ­ლის კარ­გად გა­რე­ცხვა, სუფ­თა წყლის გა­მო­ყე­ნე­ბა და იმ ზე­და­პი­რე­ბის დე­ზინ­ფექ­ცია, რომ­ლებ­თა­ნაც ინ­ფი­ცი­რე­ბუ­ლი ადა­მი­ა­ნი კონ­ტაქ­ტში იყო.

რო­დის არის სა­ჭი­რო ექიმ­თან ვი­ზი­ტი?
ყვე­ლა­ზე მე­ტად გა­უ­წყლო­ე­ბას უნდა მი­ექ­ცეს ყუ­რა­დღე­ბა. ექი­მის კონ­სულ­ტა­ცია გან­სა­კუთ­რე­ბით მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია, თუ ღე­ბი­ნე­ბა და დი­ა­რეა არ წყდე­ბა, ადა­მი­ანს მა­ღა­ლი სი­ცხე აქვს ან გა­უ­წყლო­ე­ბის ნიშ­ნე­ბი უჩ­ნდე­ბა.

სა­გან­გა­შო ნიშ­ნე­ბია:

ძა­ლი­ან მცი­რე რა­ო­დე­ნო­ბით შარ­დი ან შარ­დვის შემ­ცი­რე­ბა;
პი­რი­სა და ყე­ლის სიმ­შრა­ლე;
ძლი­ე­რი სი­სუს­ტე ან თავ­ბრუს­ხვე­ვა;
ბავ­შვში ცრემ­ლე­ბის შემ­ცი­რე­ბა ან არარ­სე­ბო­ბა;
ძლი­ე­რი ძი­ლი­ა­ნო­ბა ან უჩ­ვე­უ­ლო გა­ღი­ზი­ა­ნე­ბა.
გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი ყუ­რა­დღე­ბა ბავ­შვებ­სა და ხან­დაზ­მუ­ლებს სჭირ­დე­ბათ, რად­გან სი­თხის დიდი რა­ო­დე­ნო­ბით და­კარ­გვამ მათ შემ­თხვე­ვა­ში უფრო სწრა­ფად შე­იძ­ლე­ბა გა­მო­იწ­ვი­ოს გა­უ­წყლო­ე­ბა.

რა უნდა გა­ვა­კე­თოთ და­ა­ვა­დე­ბის დროს?

ნო­რო­ვირუ­სის დროს მთა­ვა­რი ამო­ცა­ნა და­კარ­გუ­ლი სი­თხი­სა და ელექტრო­ლი­ტე­ბის აღ­დგე­ნაა. ამი­ტომ მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია საკ­მა­რი­სი სი­თხის მი­ღე­ბა; გა­უ­წყლო­ე­ბის შემ­თხვე­ვა­ში კი გან­სა­კუთ­რე­ბით მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია ორა­ლუ­რი რე­ჰიდ­რა­ტა­ცი­ის ხსნა­რი. მძი­მე გა­უ­წყლო­ე­ბას შე­საძ­ლოა სა­მე­დი­ცი­ნო ჩა­რე­ვა და ვე­ნა­ში სი­თხის გა­დას­ხმა დას­ჭირ­დეს.

და­ა­ვა­დე­ბა­თა კონ­ტრო­ლის ეროვ­ნუ­ლი ცენ­ტრის რე­კო­მენ­და­ცი­ით, ნო­რო­ვირუ­სის დროს ყუ­რა­დღე­ბა უნდა მი­ექ­ცეს სი­თხის აღ­დგე­ნას და რამ­დე­ნი­მე დღის გან­მავ­ლო­ბა­ში რა­ცი­ო­ნი­დან რძის პრო­დუქ­ტე­ბის, ცხი­მი­ა­ნი, შემ­წვა­რი და ცხა­რე საკ­ვე­ბის ამო­ღე­ბას. დი­ა­რე­ი­სა და ღე­ბი­ნე­ბის სა­წი­ნა­აღ­მდე­გო მე­დი­კა­მენ­ტე­ბი კი მხო­ლოდ ექი­მის და­ნიშ­ნუ­ლე­ბით უნდა მი­ი­ღოთ.

თუ ღე­ბი­ნე­ბა და დი­ა­რეა მო­უ­ლოდ­ნე­ლად და­ი­წყო, ნო­რო­ვირუს­ზე ეჭვი ნამ­დვი­ლად შე­იძ­ლე­ბა მი­ი­ტა­ნოთ. ამ დროს ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვნე­ლო­ვა­ნია სი­თხის და­კარ­გვის თა­ვი­დან აცი­ლე­ბა, ხე­ლე­ბის სა­ფუძ­ვლი­ა­ნად და­ბა­ნა და მდგო­მა­რე­ო­ბის გა­უ­ა­რე­სე­ბის შემ­თხვე­ვა­ში ექიმ­თან დრო­უ­ლი მი­მარ­თვა.