გულის ჯანმრთელობა შესაძლოა ტვინის ფუნქციონირებაზეც აისახოს. ახალი კვლევები აჩვენებს, რომ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები, სისხლის მიმოქცევის დარღვევა და საერთო რისკფაქტორები შესაძლოა ხანდაზმულ ასაკში კოგნიტიური პრობლემების განვითარებას უკავშირდებოდეს.
გული და ტვინი ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული – გულის ფუნქციონირებაზე დამოკიდებულია, რამდენად ეფექტიანად მიეწოდება ტვინს ჟანგბადითა და საკვები ნივთიერებებით მდიდარი სისხლი. სწორედ ამიტომ, გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებები მეცნიერებისთვის დემენციისა და მეხსიერების დაქვეითების შესაძლო რისკფაქტორების შესწავლისას მნიშვნელოვანი მიმართულებაა.
რას აჩვენებს ახალი კვლევა?
კვლევამ შეისწავლა 65 წლისა და უფროსი ასაკის 25 176 პაციენტის მონაცემები, რომლებიც 2010-2020 წლებში მწვავე კორონარული სინდრომით იყვნენ ჰოსპიტალიზებული.
მონაცემების ანალიზისას, დაკვირვების მედიანური პერიოდის განმავლობაში, რომელიც 4,8 წელს შეადგენდა, პაციენტების 9%-ს დემენციის დიაგნოზი დაუსვეს. მკვლევრებმა შეისწავლეს, განსხვავდებოდა თუ არა დემენციის განვითარების რისკი იმ პაციენტებს შორის, რომლებმაც გულის სისხლძარღვების გამტარობის აღსადგენად ჩარევა ჩაიტარეს და მათ შორის, ვინც ასეთი ჩარევის გარეშე მკურნალობდა.
შედეგებმა აჩვენა, რომ სხვა მნიშვნელოვანი ფაქტორების გათვალისწინების შემდეგ, სისხლძარღვოვანი ჩარევა დემენციის მომატებულ რისკთან სტატისტიკურად მნიშვნელოვნად დაკავშირებული არ იყო. ასევე არ გამოვლენილა მნიშვნელოვანი განსხვავება სტენტირების გზით ჩატარებულ ჩარევასა და კორონარულ შუნტირებას შორის.
კვლევის ავტორების შეფასებით, დემენციის განვითარებაში შესაძლოა უფრო მნიშვნელოვანი იყოს პაციენტის საერთო ჯანმრთელობის მდგომარეობა, სისხლძარღვთა დაავადებების ხანგრძლივი გავლენა და სხვა თანმხლები რისკფაქტორები, ვიდრე უშუალოდ ჩატარებული პროცედურა.
როგორ შეიძლება იმოქმედოს გულის დაავადებამ ტვინზე?
ამერიკის გულის ასოციაციის სამეცნიერო მიმოხილვის თანახმად, გულის უკმარისობა, წინაგულების ფიბრილაცია და გულის კორონარული დაავადება შესაძლოა კოგნიტიური ფუნქციის გაუარესებასთან იყოს დაკავშირებული.
ამის რამდენიმე შესაძლო მექანიზმი არსებობს:
ტვინისთვის სისხლის მიწოდების შემცირება – გულის ფუნქციის დარღვევამ შესაძლოა შეამციროს ტვინამდე მისული სისხლის ნაკადი.
ინსულტის რისკი – წინაგულების ფიბრილაციის დროს სისხლის კოლტების წარმოქმნისა და ინსულტის რისკი იზრდება, ინსულტმა კი შესაძლოა მეხსიერებასა და აზროვნებაზე ხანგრძლივი გავლენა მოახდინოს.
სისხლძარღვების დაზიანება – მაღალი არტერიული წნევა, დიაბეტი და ათეროსკლეროზი აზიანებს სისხლძარღვებს და შესაძლოა ტვინის სისხლის მიმოქცევაზეც აისახოს.
ქრონიკული ანთება და სხვა მეტაბოლური ცვლილებები – მეცნიერები იკვლევენ, როგორ შეიძლება ეს პროცესები ერთდროულად მოქმედებდეს გულსა და ტვინზე.
შესაძლებელია თუ არა რისკის შემცირება?
მეცნიერები აღნიშნავენ, რომ გულ-სისხლძარღვთა ჯანმრთელობის დაცვა ტვინის ჯანმრთელობის შენარჩუნების მნიშვნელოვანი ნაწილია. ამისთვის რეკომენდებულია არტერიული წნევის, სისხლში გლუკოზისა და ქოლესტერინის კონტროლი, რეგულარული ფიზიკური აქტივობა, მოწევისთვის თავის დანებება და დაბალანსებული კვება.
მნიშვნელოვანია გულის რიტმის დარღვევებისა და სხვა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების დროული გამოვლენა და მკურნალობა. ამასთან, რისკფაქტორების კონტროლი დემენციის სრულად თავიდან აცილების გარანტია არ არის, რადგან მის განვითარებაში ასაკი, გენეტიკური თავისებურებები და სხვა ფაქტორებიც მონაწილეობს.
რას ნიშნავს ეს აღმოჩენა?
კვლევა არ ამტკიცებს, რომ გულის დაავადება აუცილებლად იწვევს დემენციას, ან რომ გულის მკურნალობა დემენციისგან იცავს. ის აჩვენებს, რომ ხანდაზმული ადამიანების ჯანმრთელობის შეფასებისას მნიშვნელოვანია როგორც გულის, ისე ტვინის მდგომარეობის გათვალისწინება.
მკვლევრებისთვის შემდეგი მნიშვნელოვანი ნაბიჯია იმის გარკვევა, თუ რომელი სისხლძარღვოვანი და მეტაბოლური ფაქტორები ახდენს ყველაზე დიდ გავლენას კოგნიტიურ ჯანმრთელობაზე და რამდენად შეიძლება მათი დროული მართვით დემენციის შემთხვევების შემცირება.