“არ დააძალო კითხვა, შეწყვიტოს, როცა აღარ უნდა, დაიწყოს, საიდანაც სურს” – როგორ შევაყვაროთ ბავშვს წიგნის კითხვა: პოეტ ნატო ინგოროყვას რჩევები
წიგნზე, მის სიყვარულზე, წიგნის კითხვასა და ლიტერატურაზე ვსაუბრობთ პოეტთან, მთარგმნელთან და სოციალურ მეცნიერებათა დოქტორ ნატო ინგოროყვასთან. მისი ავტორობით გამოცემულია შვიდი პოეტური კრებული. ლექსები თარგმნილია ინგლისურ, უკრაინულ, გერმანულ, ფრანგულ, ესპანურ, ლიტვურ, სომხურ და ბელარუსულ ენებზე.
ნატო ინგოროყვა პარალელურად ეწევა აქტიურ საგანმანათლებლო და სარედაქციო საქმიანობას:
არის ჟურნალ “მასწავლებლის“ და ინტერნეტგაზეთ mastsavlebeli.ge-ს მთავარი რედაქტორი. ილიას და სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობს “მედიაწიგნიერების“ და “მასწავლებლის პროფესიული ეთიკის“ კურსს. ასევე ავტორი წიგნებისა: “მედიაწიგნიერების გაკვეთილები“ და “მასწავლებლის პროფესიული ეთიკა, ციფრული ტრანსფორმაციის პერსპექტივიდან.“
– ქალბატონო ნატო, რა იყო პირველი წიგნი, რომელიც წაიკითხეთ და რა შთაბეჭდილება შეგიქმნათ?
– პირველი წიგნები უფრო მოსმენით იყო, ვიდრე წაკითხვით. უფროსები ან გვიკითხავდნენ, ან გვიყვებოდნენ. ჩვენს ფართოდ გახელილ თვალებს იმახსოვრებდნენ და ჩვენს აბეზარ შეკითხვებს დაუზარლად პასუხობდნენ. წაკითხვით რაც მახსენდება, შესაძლოა სულაც არ იყოს პირველი, მაგრამ ასე მახსოვს – იყო და არა იყო რა, ქართული ხალხური ზღაპრების წიგნი და მეორე, რაც არ მავიწყდება – ჰარიეტ ბიჩერ სტოუს “ბიძია თომას ქოხი“ იყო. ბევრი ვიტირე. სიკვდილთან დაგვიანების სიმწარის გემო ახლაც მახსოვს.
– საბოლოოდ რა ასაკში დაუახლოვდით წიგნს?
– არც ეგ მახსოვს. ციფრებით არ შემიძლია გითხრათ, ეს რომელ ასაკში დაიწყო, მაგრამ ჩემი მათდამი სიახლოვე და სიყვარული გამძლე აღმოჩნდა და დღემდე ერთად ვართ…
– როგორ ფიქრობთ, ბავშვებს როგორ უნდა შევაყვაროთ წიგნის კითხვა?
– დღეს სიტყვების სამყაროში ვცხოვრობთ. თუ რაიმეს ადამიანის ყურადღების შეყოვნება შეუძლია, მათ შორის უპირველესი – სიტყვაა.
წიგნის წაკითხვის სურვილის გაღვივება რთული არ არის. შეთხზულ ამბავს მაგიური ძალა აქვს. სურვილი, გაიგო შემდეგ რა მოხდება, წიგნის წაკითხვის ცნობისმოყვარეობას აღვივებს. ინტერესი გიბიძგებს გააგრძელო კითხვა… კითხვისას აღმოაჩენ, რომ პროცესი, უბრალოდ, სასიამოვნოა. როდესაც ამას გაითავისებ, უკვე კითხვის გზაზე დგები…
მშობელმა უნდა აჩვენოს შვილებს, რომ კითხვა სასიამოვნო საქმიანობაა. საამისოდ კი საჭიროა მათთვის, სულ მცირე, იმ წიგნების შეთავაზება, რომლებიც მოსწონთ და ამით კითხვის ხელშეწყობა.
ბავშვს კითხვის სურვილი არ უნდა გავუქროთ, მაშინაც კი, როცა ჩვენი აზრით, ის “კარგ წიგნს“ არ კითხულობს. ამბავი, რომელიც შესაძლოა, ჩვენ არ მოგწონდეს, სხვა, უკეთესი წიგნების შერჩევის გზაა.
არის რამდენიმე გამოცდილი წესი, რომელიც უნდა გვახსოვდეს – არ დააძალო კითხვა, შეწყვიტოს, როცა აღარ უნდა, დაიწყოს, საიდანაც სურს და წაიკითხოს ის, რაც აინტერესებს, რაც გააცინებს, აატირებს, დააფიქრებს, გააბრაზეს თუ ემპათიურს გახდის.
– რა წიგნი აღმოჩნდა ისეთი, რომელმაც თქვენი ცხოვრება შეცვალა? ან უკეთეს ადამიანად გაქციათ? შესაძლოა, რაიმე არც ისე კარგი თვისება გამოგისწორათ?
– ეს ერთი წიგნის ამბავი ვერ იქნება. წიგნები შიგნით მზერას გვიბრუნებენ და საკუთარი თავის სხვებთან იგივეობის ამბავს გვიმხელენ.
– რომელიმე დადებით პერსონაჟს ხომ არ გამოყოფდით, რომელიც თქვენთვის სამაგალითოა? თუმცა, ხომ შეიძლება ანტიგმირმაც გარკვეული გავლენა იქონიოს მკითხველის დადებით თვისებებზე?
– სამაგალითო არ ვიცი, მაგრამ “ალუდა ქეთელაურის“ , “სტუმარ-მასპინძლის“ და “გველის მჭამელის“ წამკითხველი თუკი ხარ, პასუხები გესმის…
– რა ჟანრის წიგნის კითხვა განიჭებთ სიამოვნებას?
– “პოეზია უპირველეს ყოვლისა“…
– რომელია თქვენი სამაგიდო წიგნი, რომელსაც ხშირად ფურცლავთ?
– აქაც ერთი წიგნის დასახელება ძნელი ამბავია. კითხვითაც კი რამდენიმეს ვკითხულობ ერთდროულად. ბოლოს რაც წავიკითხე და ვერ ვივიწყებ და ვუბრუნდები კიდეც – ისმაილ კადარეს “მკვდარი არმიის გენერალია“ და მისივე “გახლეჩილი აპრილი,“ ოლგა ტოკარჩუკის “დაუდგომელნი,“ ხუან რულფოს – “პედრო პარამო“, არუნდატი როის “წვრილმანების ღმერთი“ და პოეზიაა, როგორც გითხარით, უპირველესი საკითხავი.
– რაში გეხმარებათ წიგნის კითხვა?
– რომ ვიცხოვრო რეალობასა და ფიქციაში, რომ ვწერო…
– როგორია თქვენი რეკომენდაცია, დღეში რა დრო უნდა დაუთმოთ კითხვას?
– კითხვის დრო ყოველთვისაა – არ დავთვალოთ.