დედამიწაზე უამრავი საიდუმლოებაა, რაც შეიძლება არ ვიცოდეთ. ერთ-ერთი მათგანია უზარმაზარ „გრავიტაციული ხვრელი“ (IOGL), რომელიც ინდოეთის ოკეანეში მდებარეობს.
„გრავიტაციული ხვრელი“ 1948 წელს, შრი-ლანკის სამხრეთით, ჰოლანდიელი გეოფიზიკოსის ფელიქს ანდრიეს ვენინგ მაინესის მიერ გემებზე დაფუძნებული გრავიტაციის კვლევის დროსაა აღმოჩენილი. ამ გრავიტაციულმა ხვრელმა გამოიწვია ათასობით მეცნიერის ინტერესი, მაგრამ ის მრავალი წლის განმავლობაში საიდუმლოდ რჩებოდა.
ის მოიცავს ორ მილიონ კვადრატულ მილს და მდებარეობს დაახლოებით 600 მილის მანძილზე დედამიწის ქერქის ქვეშ. უზარმაზარ ანომალიას საშუალოზე მნიშვნელოვნად დაბალი გრავიტაცია აქვს.
დაბალი გრავიტაციის მიზეზი საიდუმლო რჩებოდა, თუმცა ახლახანს ორმა მკვლევარმა ამ ფენომენის ახსნა შეძლეს.
ინდოელი მეცნიერები დებანჯან პალა და ატრიე გოში უძღვებოდნენ კვლევას IOGL-ის შესასწავლად.
„ინდოეთის ოკეანის გეოიდის არსებობა დედამიწის მეცნიერებაში ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული პრობლემაა. ეს არის ყველაზე დაბალი გეოიდი/გრავიტაციული ანომალია დედამიწაზე და ჯერჯერობით არ არსებობდა თეორია მის წარმოშობასთან დაკავშირებით“, – თქვა პროფესორმა ატრიე გოშმა.
მათ კვლევაში წერენ, რომ ფიქრობდნენ დაკარგული მასის მიზეზებზე, რაც იწვევს გრავიტაციის დაბალ დონეს. ამ გეოიდიმ ფორმირება დაიწყო 20 მილიონი წლის წინ და ის გაგრძელდება მანამ, სანამ მანტიის მასალა მიედინება.
გრავიტაციული ხვრელები ჩნდება, რადგან დედამიწის გრავიტაციული ველი არ არის ერთგვაროვანი, სიმკვრივისა და მასის განაწილების ცვალებადობის გამო. არის უბნები, რომლებიც უფრო მკვრივია, ვიდრე სხვები და სიმკვრივის ეს ცვალებადობა ქმნის განსხვავებებს გრავიტაციულ ატრაქციონებში, რაც ქმნის გეოიდებს.
მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ მსუბუქი მასალების არსებობა მანტიის ზედა და შუა ნაწილებში იყო პასუხისმგებელი ამ რეგიონში დაბალი გრავიტაციისთვის, შესაბამისად ამან გამოიწვია IOGL-ის ფორმირება. მეცნიერები თვლიან, რომ მანტიის ეს სტრუქტურა ინდოეთის ოკეანის ქვეშ, სავარაუდოდ, წარმოიქმნა დიდი ხნის დაკარგული ტეტისის ოკეანის ზღვის ფსკერის ნარჩენებისგან.
ავტორი: ელენე ასაშვილი