ენერგიის სწრაფი მოზღვავება ჯანმრთელობის ხარჯზე-ენერგეტიკული სასმელები განსაკუთრებით პოპულარულია მოზარდებსა და ახალგაზრდებში, თუმცა ცოტამ თუ იცის, რა ხდება ორგანიზმში დოპამინისა და ადრენალინის პირველი ნახტომის შემდეგ. რა ემართება ორგანიზმს ენერგეტიკულის რეგულარული მიღებისას, რამდენად რთულია მასზე დამოკიდებულების დაძლევა და რას გვეუბნება კვლევა, რომელიც ტაურინს ლეიკემიის უჯრედების ზრდასთან აკავშირებს?
2025 წლის მაისში ჟურნალ Nature-ში გამოქვეყნდა კვლევა, როჩესტერის უნივერსიტეტის მკვლევართა ნაშრომი, რომლის მიხედვითაც ამინომჟავა ტაურინი, რომელიც ენერგეტიკულ სასმელებშიც გვხვდება, ზოგიერთი სისხლის კიბოს, მიელოიდური ლეიკემიის უჯრედებს ზრდაში ეხმარება. ლეიკემიურ უჯრედებს ტაურინის დამოუკიდებლად წარმოება არ შეუძლიათ, ამიტომ მას ძვლის ტვინის გარემოდან იღებენ და ენერგიად იყენებენ. როცა მეცნიერებმა მისი შეღწევა დაბლოკეს, ლეიკემიური უჯრედების ზრდა შენელდა.
ეს კვლევა პრეკლინიკურია. თაგვებში ლეიკემიის პროგრესირებასთან ერთად ძვლის ტვინის გარემოში ტაურინის სინთეზი იზრდებოდა, ადამიანებში კი ტაურინის დონე ლეიკემიის დროს ჯერ არ შესწავლილა. კვლევა არ იძლევა იმის მტკიცების საფუძველს, რომ ენერგეტიკული სასმელის მოხმარება ჯანმრთელ ორგანიზმში ლეიკემიას იწვევს. ის მხოლოდ იმაზე მიუთითებს, რომ უკვე არსებული დაავადების დროს ტაურინმა შესაძლოა ხელი შეუწყოს მის პროგრესირებას.
ენერგეტიკული სასმელების მიღებასთან დაკავშირებული ჯანმრთელობის პრობლემები მხოლოდ ლაბორატორიული კვლევით არ შემოიფარგლება. მედიაში გავრცელდა ამბავი ახალგაზრდა მამაკაცზე, რომელსაც ქვედა კიდურები დაუზიანდა და, ოჯახის თქმით, ამის მიზეზი წლების განმავლობაში ენერგეტიკული სასმელების ხშირი მოხმარება იყო. თუმცა ეს მოსაზრებაა და არა დადასტურებული სამედიცინო დასკვნა.
და მაინც რა წერია ენერგეტიკული სასმელების ეტიკეტზე?
კოფეინის, შაქრის, B ჯგუფის ვიტამინებისა და ამინომჟავების მაღალი შემცველობა, რაც ჭარბი მოხმარებისას ჯანმრთელობის რისკებს ზრდის. ბოლო წლებში ამ სასმელების ხშირი მომხმარებლები ბავშვებიც გახდნენ.
რეკლამის მიხედვით, სასმელმა გონების სიფხიზლე, ყურადღების კონცენტრაცია და კუნთების ამტანობა უნდა გაზარდოს. ჭარბი რაოდენობით მიღებისას კი შესაძლოა გამოვლინდეს: კოფეინით ინტოქსიკაცია, ღებინება, პანიკური ეპიზოდები და შფოთვა.გულისცემის აჩქარება და არტერიული წნევის მომატება, პირის ღრუსა და კბილის ემალის დაზიანება მაღალი მჟავიანობის გამო.
შაქრის სწრაფი მატების შემდეგ მისი დონე სისხლში მკვეთრად ეცემა, ამიტომ მოკლევადიანი ენერგიის შემდეგ ადამიანი კვლავ დაღლილია.
პოტენციური ნეგატიური ეფექტების შესამცირებლად მიზანშეწონილია ენერგეტიკული სასმელების ზომიერად მოხმარება და ეტიკეტზე კოფეინისა და შაქრის შემცველობის გადამოწმება. სპეციალისტები ენერგიის ასამაღლებლად ჯანსაღ ალტერნატივებს გვირჩევენ: წყლით ორგანიზმის ჰიდრატაცია, სრულფასოვანი და ადეკვატური ძილი,რეგულარული ფიზიკური აქტივობა. თუ ჯანმრთელობის პრობლემა გაქვთ, ენერგეტიკულის მიღებამდე გაიარეთ კონსულტაცია სამედიცინო პროფესიონალთან.