დედამიწის აღსასრული და კოსმოსური გამოსავალი – რას “წინასწარმეტყველებდა“ სტივენ ჰოკინგი მსოფლიოს?

თა­ნა­მედ­რო­ვე­ო­ბის ერთ-ერთი ყვე­ლა­ზე ბრწყინ­ვა­ლე ფი­ზი­კო­სი და კოს­მო­ლო­გი, სტი­ვენ ჰო­კინ­გი, სი­ცო­ცხლის ბოლო წლებ­ში გან­სა­კუთ­რე­ბულ ყუ­რა­დღე­ბას უთ­მობ­და კა­ცობ­რი­ო­ბის მო­მა­ვალ­სა და იმ ეგ­ზის­ტენ­ცი­ა­ლურ საფრ­თხე­ებს, რომ­ლე­ბიც ჩვენს პლა­ნე­ტას ემუქ­რე­ბა. მისი წი­ნას­წარ­მე­ტყვე­ლე­ბე­ბი არ ეფუძ­ნე­ბო­და მის­ტი­კას, ეს იყო მკაც­რი სა­მეც­ნი­ე­რო ანა­ლი­ზი­სა და ტექ­ნო­ლო­გი­უ­რი პროგ­რე­სის ტემ­პე­ბის შე­ფა­სე­ბის შე­დე­გი.

ჰო­კინ­გის თქმით, კა­ცობ­რი­ო­ბას დე­და­მი­წა­ზე დარ­ჩე­ნი­ლი აქვს შე­და­რე­ბით ცოტა დრო, ხოლო გა­დარ­ჩე­ნის ერ­თა­დერ­თი გზა ვარ­სკვლა­ვე­ბის­კენ სწრაფ­ვაა.

1. ხე­ლოვ­ნუ­რი ინ­ტე­ლექ­ტი – კა­ცობ­რი­ო­ბის ბოლო მიღ­წე­ვა?
ჰო­კინ­გი ერთ-ერთი პირ­ვე­ლი იყო, ვინც ხე­ლოვ­ნუ­რი ინ­ტე­ლექ­ტის (AI) სწრა­ფი გან­ვი­თა­რე­ბის საფრ­თხე­ებ­ზე ღიად და­ი­წყო ლა­პა­რა­კი. მისი თქმით, სრულ­ყო­ფი­ლი ხე­ლოვ­ნუ­რი ინ­ტე­ლექ­ტის შექ­მნა შე­საძ­ლოა ადა­მი­ა­ნის ის­ტო­რი­ა­ში უდი­დე­სი მოვ­ლე­ნა გახ­დეს, თუმ­ცა იმავდრო­უ­ლად უკა­ნას­კნე­ლიც.

“ხე­ლოვ­ნურ­მა ინ­ტე­ლექ­ტმა შე­საძ­ლოა სა­კუ­თა­რი თა­ვის სრუ­ლი გარ­დაქ­მნა და გან­ვი­თა­რე­ბა და­ი­წყოს ექ­სპო­ნენ­ცი­ა­ლუ­რი სიჩ­ქა­რით. ადა­მი­ა­ნე­ბი, რომ­ლე­ბიც შე­ზღუ­დულ­ნი არი­ან ნელი ბი­ო­ლო­გი­უ­რი ევო­ლუ­ცი­ით, კონ­კუ­რენ­ცი­ას ვერ გა­უ­წე­ვენ მას და ჩა­ნაც­ვლდე­ბი­ან,“ – აცხა­დებ­და ის.

მეც­ნი­ე­რი ში­შობ­და, რომ თუ AI-ს მიზ­ნე­ბი არ და­ემ­თხვე­ვა ადა­მი­ან­თა ინ­ტე­რე­სებს, მან შე­საძ­ლოა კა­ცობ­რი­ო­ბა უბ­რა­ლოდ გვერ­დზე გა­წი­ოს.

2. კლი­მა­ტუ­რი კა­ტას­ტრო­ფა: დე­და­მი­წა ვე­ნე­რას ბედს გა­ი­ზი­ა­რებს
გლო­ბა­ლუ­რი დათ­ბო­ბა ჰო­კინ­გის­თვის ერთ-ერთ ყვე­ლა­ზე რე­ა­ლურ და გა­და­უ­დე­ბელ საფრ­თხეს წარ­მო­ად­გენ­და. იგი აფრ­თხი­ლებ­და მსოფ­ლიო ლი­დე­რებს, რომ თუ სათ­ბუ­რის გა­ზე­ბის ემი­სი­ე­ბი არ შემ­ცირ­დე­ბა, დე­და­მი­წა­ზე შექ­მნი­ლი შე­უქ­ცე­ვა­დი პრო­ცე­სე­ბი პლა­ნე­ტას სა­ცხოვ­რებ­ლად უვარ­გისს გახ­დის.

მისი პროგ­ნო­ზით, ყვე­ლა­ზე უა­რე­სი სცე­ნა­რის შემ­თხვე­ვა­ში, დე­და­მი­წის ტემ­პე­რა­ტუ­რა შე­საძ­ლოა 250 გრა­დუს ცელ­სი­უ­სამ­დე გა­ი­ზარ­დოს, ხოლო წვი­მის სა­ხით გო­გირდმჟა­ვა წა­მო­ვი­დეს, რი­თაც ჩვე­ნი პლა­ნე­ტა მზის სის­ტე­მის ყვე­ლა­ზე ჯო­ჯო­ხე­თურ ად­გილს, ვე­ნე­რას და­ემ­სგავ­სე­ბა.

3. გე­ნე­ტი­კუ­რი ინ­ჟი­ნე­რია და “სუ­პე­რა­და­მი­ა­ნე­ბი“
თა­ვის ბოლო წიგნ­ში “მოკ­ლე პა­სუ­ხე­ბი დიდ კი­თხვებ­ზე“, ჰო­კინ­გმა წა­მოჭ­რა სა­კი­თხი გე­ნე­ტი­კუ­რი მა­ნი­პუ­ლა­ცი­ე­ბის შე­სა­ხებ. მან იწი­ნას­წარ­მე­ტყვე­ლა, რომ მდი­და­რი ფენა და­ი­წყებს გე­ნე­ტი­კუ­რი კო­დის რე­დაქ­ტი­რე­ბას, რათა შექ­მნან გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბუ­ლი მეხ­სი­ე­რე­ბის, და­ა­ვა­დე­ბე­ბი­სად­მი რე­ზის­ტენ­ტო­ბი­სა და ხან­გრძლი­ვი სი­ცო­ცხლის მქო­ნე შთა­მო­მავ­ლო­ბა.

ეს გა­მო­იწ­ვევს სო­ცი­ა­ლურ და ბი­ო­ლო­გი­ურ სეგ­რე­გა­ცი­ას: ჩა­მო­ყა­ლიბ­დე­ბა “სუ­პე­რა­და­მი­ა­ნე­ბის“ კას­ტა, ხოლო ჩვე­უ­ლებ­რი­ვი ადა­მი­ა­ნე­ბი, რომ­ლე­ბიც ვერ შეძ­ლე­ბენ გე­ნე­ტი­კურ გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბას, შე­საძ­ლოა მე­ო­რე­ხა­რის­ხო­ვან არ­სე­ბე­ბად იქ­ცნენ ან სრუ­ლი­ად გა­და­შენ­დნენ.

4. ბირ­თვუ­ლი ომი და გლო­ბა­ლუ­რი პან­დე­მი­ე­ბი
ჰო­კინ­გის შე­ფა­სე­ბით, ადა­მი­ა­ნის აგ­რე­სი­უ­ლი ინ­სტინ­ქტი, რო­მელ­მაც ევო­ლუ­ცი­ურ ეტაპ­ზე გა­დარ­ჩე­ნა­ში შე­უ­წყო ხელი, თა­ნა­მედ­რო­ვე ტექ­ნო­ლო­გი­ე­ბის ეპო­ქა­ში უდი­დეს რის­კად იქცა. ბირ­თვუ­ლი ია­რა­ღის არ­სე­ბო­ბა და სინ­თე­ზუ­რი ბი­ო­ლო­გი­ის მიღ­წე­ვე­ბი (რო­მელ­თაც შე­უძ­ლი­ათ ლა­ბო­რა­ტო­რი­უ­ლად შექ­მნან მუ­ტა­ცი­უ­რი, მე­დი­კა­მენ­ტე­ბი­სად­მი რე­ზის­ტენ­ტუ­ლი ვირუ­სე­ბი) ნე­ბის­მი­ერ მო­მენ­ტში შე­იძ­ლე­ბა გახ­დეს გლო­ბა­ლუ­რი კა­ტას­ტრო­ფის მი­ზე­ზი.

5. კოს­მო­სუ­რი გა­მო­სა­ვა­ლი: 100 წელი გა­დარ­ჩე­ნის­თვის
მი­უ­ხე­და­ვად ასე­თი პირ­ქუ­ში პროგ­ნო­ზე­ბი­სა, ჰო­კინ­გი პე­სი­მის­ტი არ ყო­ფი­ლა. მას სჯე­რო­და, რომ კა­ცობ­რი­ო­ბას აქვს გა­დარ­ჩე­ნის შან­სი, თუკი ერთ ად­გილ­ზე არ გა­ჩერ­დე­ბა.

მეც­ნი­ე­რის მტკი­ცე­ბით, ადა­მი­ა­ნებ­მა მომ­დევ­ნო 100–200 წლის გან­მავ­ლო­ბა­ში უნდა და­ა­ფუძნონ მუდ­მი­ვი კო­ლო­ნი­ე­ბი მთვა­რე­სა და მარსზე. იგი აქ­ტი­უ­რად უჭერ­და მხარს პრო­ექტ Breakthrough Starshot-ს, რომ­ლის მი­ზა­ნია მი­ნი­ა­ტუ­რუ­ლი ზონ­დე­ბის გაგ­ზავ­ნა ჩვენ­თან ყვე­ლა­ზე ახ­ლოს მდე­ბა­რე ვარ­სკვლა­ვურ სის­ტე­მა ალფა კენ­ტავ­რი­ში.