KAIST-ის (კორეის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების მოწინავე ინსტიტუტი
– Korea Advanced Institute of Science and Technology) მეცნიერებმა შეიმუშავეს ფხვნილი, რომელიც ჭრილობაზე შეფრქვევისას ერთ წამში გარდაიქმნება მკვრივ ჰიდროგელად და მყისიერად აჩერებს სისხლდენას.
კვლევა გამოქვეყნდა ჟურნალში „Advanced Functional Materials“ (AFM).
ჩვეულებრივი სახვევები და ღრუბლები კარგად მუშაობს მცირე ჭრილობებისთვის, მაგრამ არაეფექტურია ღრმა, დაკბილული ან ძლიერი სისხლდენის მქონე ჭრილობებისთვის. გარდა ამისა, ბევრი მათგანი მგრძნობიარეა ტემპერატურისა და ტენიანობის მიმართ, რაც ართულებს მათ გამოყენებას საავადმყოფოს გარეთ.
ახალი მასალა, სახელწოდებით AGCL, შექმნილია როგორც უნივერსალური გადაწყვეტა საგანგებო სიტუაციებისთვის – საოპერაციო ოთახებიდან დაწყებული, კატასტროფის ზონებით დამთავრებული.
ფხვნილი შედგება ბუნებრივი, ბიოთავსებადი კომპონენტებისგან. ალგინატი და გელანის ფისი, სისხლში კალციუმთან კონტაქტისას, მყისიერად წარმოქმნის გელს, რომელიც ფიზიკურად ხურავს ჭრილობას. ქიტოზანი აძლიერებს ეფექტს სისხლის კომპონენტებთან შეკავშირებით, რაც კიდევ უფრო თრგუნავს სისხლდენას. შედეგად, ჭრილობის ზედაპირზე სწრაფად წარმოიქმნება სამგანზომილებიანი ბარიერი, რომელიც ძლებს მაღალი წნევის ქვეშაც კი.
მასალას შეუძლია საკუთარ წონაზე შვიდჯერ მეტი სისხლის შთანთქმა და ავლენს ადჰეზიას (შეწებების უნარს) 40 კპა-ზე მეტი წნევის მიმართ – რაც შეიძლება შევადაროთ ხელით ძლიერ ზეწოლას.
ცხოველებზე ჩატარებულ ექსპერიმენტებში, მათ შორის ღვიძლის დაზიანების მოდელებში, AGCL-მა მნიშვნელოვნად შეამცირა სისხლის დაკარგვა და ჰემოსტაზის დრო კომერციულ პროდუქტებთან შედარებით. შეხორცება ასევე უფრო სწრაფი იყო და ღვიძლის ფუნქცია სრულად აღდგა ორ კვირაში.
„ჩვენი მიზანი იყო შეგვექმნა მასალა, რომელიც სწრაფად და საიმედოდ იმუშავებდა, იმ პირობებშიც კი, როდესაც ტრადიციული სამედიცინო მკურნალობა შეუძლებელია“, – აღნიშნეს მეცნიერებმა.
მკვლევარების თქმით, ფხვნილი ასევე ინარჩუნებს თავის თვისებებს ორ წლამდე ოთახის ტემპერატურასა და მაღალ ტენიანობაში. ავტორები ხაზს უსვამენ, რომ ტექნოლოგია შემუშავდა ექსტრემალური პირობების გათვალისწინებით, მაგრამ აქვს პოტენციალი, ფართოდ იქნას გამოყენებული სასწრაფო მედიცინასა და საველე ქირურგიაში.
რა არის ჰემოსტაზი მარტივად?
ძველი ბერძნულიდან ჰემოსტაზი შეიძლება ითარგმნოს, როგორც „სისხლის ნაკადის შეჩერება“. სისხლი ცირკულირებს დახურულ სისტემაში წნევის ქვეშ. ჰემოსტაზის სისტემა ინარჩუნებს თავის სითხისებრ მდგომარეობას და აჩერებს სისხლდენას, თუ სისხლძარღვი დაზიანებულია, რითაც ინარჩუნებს ბალანსს კოაგულაციისა და ანტიკოაგულაციის პროცესებს შორის.
რა ხდება ჰემოსტაზის დარღვევის დროს?
სისხლში კოაგულაციისა და ანტიკოაგულაციის პროცესებს შორის ბალანსი ჩვენი ორგანიზმის არსებობის აუცილებელი პირობაა. ამ ბალანსის დარღვევა იწვევს სერიოზულ შედეგებს: სისხლდენას ან თრომბოზს.
რა ფაქტორები მოქმედებს ჰემოსტაზზე?
ჰემოსტაზის მექანიზმი შეიძლება დაიყოს ოთხ ეტაპად:
1) სისხლძარღვის შევიწროება;
2) დროებითი „თრომბოციტების საცობის“ ფორმირება;
3) კოაგულაციის კასკადის გააქტიურება;
4) „ფიბრინის საცობის“ ანუ საბოლოო კოლტის ფორმირება.